تبلیغات
مجله خبری و تفریحی مهاجر - مطالب بهمن 1389
صفحه اول تماس با ما RSS                     قالب وبلاگ
  
مجله خبری و تفریحی مهاجر
ثبت شده در ستاد ساماندهی پایگاههای اینترنتی ایران
با گسترش مرزهای دولت اسلامی و فراگیر شدن آن در تمام جزیرة‌العرب و افزایش تعداد مسلمانان، وظایف مربوط به رهبری نیز افزایش می‌یافت و همین امر ایجاب می‌كرد كارگزاران و فرماندارانی تعیین شوند كه به نمایندگی از دولت مركزی به ایفای وظایف رهبر در آن مناطق از قبیل امامت جماعت مسلمین، جمع آوری زكات و آموزش مبانی دینی به مردم بپردازند.
پیامبر اكرم(ص) كارگزاران را از میان صحابه‌ی خود كه حائز ویژگی‌های پسندیده و شایستگی‌ها و لیاقت‌های این مسئولیت بودند برمی‌گزید. ایشان پس از فتح مكه "عتاب بن ‌ا‌سید" را به عنوان فرماندار این شهر انتخاب كرد. عتاب جوانی بیست‌و‌چند‌ساله بود كه روز فتح مكه مسلمان شد و همان روز هم به عنوان فرماندار آن شهر انتخاب گردید تا ترس و وحشت و نگرانی مردم مكه برطرف شود. آنان علی رغم فرمان عفو پیامبر باز نمی‌دانستند كه رسول خدا(ص) با آنان چه خواهد كرد، اما با انتصاب عتاب كه از خانواده‌های بانفوذ مكه بود هراس و وحشت از دل‌های اهل مكه رخت بر بست. همگان نسبت به آینده‌ی خویش امیدوار شدند و دانستند كه در سایه‌ی اسلام، با آنان خوش رفتاری خواهد شد و لذا همگی به اسلام وارد شدند. از سوی دیگر، اوضاع مكه به گونه‌ای بود كه نیاز به حاكمی داشت كه با مفسدان با شدت و قاطعیت و با مؤمنان با نرمی و مهربانی برخورد كند و این ویژگی در عتاب وجود داشت.[1]
عتاب، مردی زاهد‌منش بود و در دلش هیچ علاقه‌ای به دنیا نبود. رسول خدا (ص) برای او همچون دیگر كارگزارانش حقوقی معادل روزانه یك درهم مقرر كرد. عتاب روزی در ضمن سخنرانی به مردم به این نكته اشاره كرد و گفت:
«خداوند گرسنه كند هر آن‌كس را كه با یك درهم باز هم گرسنه است. رسول خدا(ص)  هر روز یك درهم به من می‌دهد و من دیگر به هیچ كس احتیاج ندارم».
بنای رسول خدا(ص) بر این بود كه به كارگزاران خود تاحد رفع نیازشان، حقوق بدهد تا به اموال مردم دست درازی نكنند به طوری كه به برخی از آن‌ها حقوق روزانه می‌داد و به برخی دیگر مقداری مواد غذایی كه مورد نیازشان بود. آن حضرت برای "قیس بن مالك" كارگزارش در همدان‌(قبیله ای در جنوب عربستان) دویست صاع از ذرت نسار و دویست صاع از مویز حیوان‌(شهری در یمن) تعیین كرد و آن را به صورت مادام‌العمر برای قیس و فرزندانش معین كرد.
آن حضرت غالباً فرمانداران را از مردم بومی همان منطقه انتخاب می‌كرد، دلیل آن هم به خاطر عوامل روحی و روانی مربوط به احساسات مردم آن منطقه بود؛ زیرا
اولا: اگر مردم می‌دیدند كه فرماندارشان از میان خودشان است همكاری و قانون پذیری بیشتری از خود نشان می‌دادند.  
ثانیا: حسن دیگر بومی بودن فرماندار این بود كه او را در انجام وظایف محوله به بهترین وجه، كمك می‌كرد، زیرا او به مردم منطقه و نحوه‌‌ی برخورد مناسب با آنان آشناتر بود.
از جمله كارگزاران بومی رسول خدا(ص)، قیس بن مالك است، او از همدان به مكه آمد و مسلمان شد. روز بعد هم به نزد پیامبر(ص) آمد و اعلام كرد مردم قبیله‌اش همه مسلمان شده‌اند. پیامبر هم به مردم قبیله‌ی او و هم پیمانانشان نامه‌ای نوشت كه به سخنان قیس گوش فرا دهند و از وی فرمان برند. آنان تا زمانی كه نماز نمی‌گذارند و زكات می‌دهند در پناه خدا و پیامبر وی خواهند بود.
رسول خدا(ص) در نامه‌ای به خود قیس نیز چنین آورده است:
«بار خدا‌یا! به نام تو، از محمد پیام آور خدا به قیس بن مالك، درود برتو، من تو را به نمایندگی از سوی خویش بر همه قومت، قبایل غرب و احمور و هم‌‌‌پیمانان ایشان برگماشتم».[2]
همچنین رسول خدا(ص)، منطقه‌ی یمن را به چند نقطه تقسیم كرد و برای هر نقطه، یك نفر از مردم همان منطقه، یعنی از فرزندان یا نوادگان لوذان، حاكم اصلی یمن در پیش از اسلام را برگزید كه از جمله‌ی آنان "عمرو بن خرم بن زید بن لوزان"، "شهر بن بادام" و فرزندش "عامر بن شهر" بودند.
آن حضرت "عدی بن حاتم" را كارگزار منطقه‌ی خود یعنی طی، و "فروه بن مسك المرادی" را كارگزار منطقه‌ی مراد كرد.
در این اقدام پیامبر‌(ص)‌، درایتی سیاسی نهفته بود؛ چرا كه این انتصاب‌های محلی، آرامش روانی مردم و جذب افراد غیر مسلمان را در پی داشت.
رسول خدا(ص) با این روش، احترام خود را نسبت به احساسات قبائل و تأكید بر حمایت از حقوق آنان در انتخاب فردی شایسته از میان خودشان را به منصه‌ی ظهور رساند.
آن حضرت(ص)، با وجود انتخاب كارگزاران مناسب و شایسته، از هر فرصتی برای ارائه‌ی نصایح به آنان و یادآوری وظایف سنگینشان بهره می‌جست.
در نامه‌ی انتصاب عمرو بن خرم، این عبارات ارشادی دیده می‌شود:
«این نوشته، حجت و راهنمایی است از سوی خدا و پیامبر وی. ای مومنان! پیمان های خود را به انجام برسانید. این فرمان محمد، پیامبر و فرستاده خداست».
به عمرو بن خرم هنگامی كه او را به یمن فرستاد، فرمان داد:
- در همه كارهای خود از نافرمانی خدا بپرهیزد؛ «چون خدا با پرهیزكاران و نیكوكاران است».
- بر طبق فرمان خدا، راه حق را در پیش گیرد و به مردم مژده‌ی نیكی دهد و آنان را به انجام دادن كار نیك فرمان دهد، به مردم قرآن بیاموزد و آنان را با مفاهیم آیات قرآنی آشنا سازد و مردم بی‌طهارت را از دست زدن به آن باز دارد.
- مردم را به سود و زیانشان آگاه سازد.
- در كارهای درست با مردم به نرمی رفتار كند و در صورت بروز ظلم از سوی آنان، بر آنان سخت گیرد؛ زیرا خداوند ستمكاری را ناپسند دانسته و مردم را از آن بازداشته و فرموده است: «هان! نفرین و لعنت خدا بر ستمگران باد.»
- مردم را به بهشت و رفتاری كه موجب رفتن به بهشت می‌شود مژده دهد و از آتش و رفتاری كه سبب رفتن به دوزخ می‌شود بیم دهد.
- با مردم به گرمی رفتار كند تا با مبانی دینی خود آگاه شوند، مناسك حج، اعمال مستحب و واجب آن و آنچه را كه خدا‌(در این باره) فرمان داده است، به مردم یاد دهد.[3]
در نامه‌ی حضرت به "معاذ بن جبل" فرماندارش، به هنگام گسیل او به یمن چنین آمده است:
«ای معاذ! كتاب خدا را به آنان بیاموز و اخلاق نیك و پسندیده را به آن‌ها به خوبی آموزش بده. فرمان‌های خدا را در میان آنان اجرا كن و در راه اجرای این فرمان‌ها و گرفتن اموال مربوط به خدا، مماشات مكن؛ زیرا این فرمان‌ها و اموال از آن تو نیست. امانت را به آنان چه كم و چه زیاد بازگردان، و مدارا و گذشت را تا جایی كه موجب پایمال شدن حق نشود و جاهلان نیز نگویند كه حق را رها كردی، پیشه‌ی خود كن.
آداب دوران جاهلیت را بمیران؛ مگر آن آداب و كارهایی را كه اسلام وضع و تأیید كرده است.
اسلام را در تمام موارد كوچك و بزرگ آن، آشكار ساز. بیشترین اهتمام تو مربوط به نماز باشد؛ زیرا نماز پس از اقرار به دین، در رأس اسلام قرار دارد. مردم را به خدا و روز آخرت یادآوری كن. موعظه را در پیش بگیر كه مؤثرترین ابزار برای تشویق آنان به تلاش و كار مورد پسند خدا است. آن گاه معلمان را در میان آنان پراكنده ساز و خدا را پرستش كن و در راه او از سرزنش هیچ سرزنش‌گری نهراس.
ای معاذ! تو را به پرهیزكاری نسبت به خدا، راستگویی، وفاداری بر پیمان و دوری از خیانت، نرمی در گفتار، سلام كردن، حفظ حقوق همسایگان، ادای امانت، رعایت حال یتیمان، نیكو انجام دادن كارها، كوتاهی آرزوها، علاقه به آخرت و بیم داشتن از حساب روز بازپسین و ملازمت با ایمان، آگاهی از مفاهیم قرآن، فرو برون خشم و تواضع كردن، توصیه می‌كنم.
ای معاذ! بپرهیز از اینكه به مسلمانی دشمنام دهی، از گناهكاری پیروی كنی یا نسبت به رهبر عادلی نافرمانی كنی یا شخص راستگو را دروغگو بشماری یا شخص دروغگو را تصدیق نمایی. پروردگارت را در هر كوه و دشت یاد كن و برای هر گناهی كه می‌كنی توبه‌ای پنهانی برای گناه پنهان و توبه ای آشكار برای گناه آشكار آماده كن».
بخشی از توصیه‌های رسول خدا به كارگزارانش مربوط به خود آنان می‌شد، بخش دیگر مربوط به وظایف آن‌ها در قبال مردم و بخش دیگر شامل وظایف كلی و عام مربوط به آنان بود.
 
توصیه‌های رسول خدا(ص)
بخش اول
بخش اول توصیه‌ها، شامل موارد زیر است:
1- تعمیق رابطه‌ی با خدا و تضرع به درگاه او و اعتراف به خطا كه اگر در پنهانی صورت گرفته باشد، اقرار و اعتراف نیز در پنهانی انجام می‌شود و اگر خطای علنی باشد، لازم است اعتراف و توبه نیز در ملأعام و به طور علنی باشد.
2- آراسته شدن به اخلاق اسلامی همچون: راست‌گویی، وفای به عهد، ادای امانت، ترك خیانت ورزی، نرم گفتاری، سلام كردن، حفظ حق همسایگی، مهربانی با یتیمان، نیكو انجام دادن كارها، كوتاهی آرزوها، دوست داشتن آخرت، فرو خوردن خشم، تواضع، و دشمنام ندادن كه با این ویژگی ها، زمامداران و فرمانداران الگویی شایسته در اخلاق برای دیگران می‌شوند.
3- التزام به حق و عدم سستی و كوتاهی و خستگی در راه آن و اینكه در راه حق از سرزنش هیچ كس نهراسند.
4- فرمانبرداری از رؤسا و مسئولان عادل؛ در صورتی كه رئیس كارگزار اهل گناه باشد و یا او را به كار منكر و خلاف، فرمان دهد، نباید فرمانبرداری كند؛ بلكه تنها باید از آن كسی فرمان برد كه او را به عدالت امر می‌كند.
5- رسول خدا(ص) به فرمانداران خود، روز قیامت، حساب و پاداش، و بهشت و نعمت‌هایی را یادآوری می‌كند كه برای مؤمنان و كسانی كه در میان مردم به عدالت رفتار می‌كنند، آماده شده است.
 
بخش دوم
توصیه‌های پیامبر(ص) شامل وظایف كارگزار نسبت به مردم عبارت است:
1- به حق دعوت كند و در میان مردم مژده حق و نیكی بدهد.
2- به مردم قرآن بیاموزد و آنان را نسبت به احكام دینی و چگونگی انجام عبادات آگاه سازد.
3- نیكان مردم را به خود نزدیك سازد و افراد بد و ناسالم را از خود دور كند و هركس را در جامعه در جایگاهی كه شایسته‌ی او است، قرار دهد.
4- اجرای احكام خدا در میان مردم؛
5- رسیدگی به حال یتیمان و نیك رفتاری با همگان؛
6- آگاه كردن مردم با حقوق و وظایف خودشان؛
7- ترویج و گسترش اخلاق نیكو و پسندیده در میان مردم؛
 
بخش سوم
بخش دیگر این توصیه‌ها مربوط به وظایف كلی و عمومی است كه كارگزار مكلف به انجام آن‌هاست.
1-   احیای سنت‌های خداوند و میراندن سنت‌های جاهلی؛
2-   اعتراف به خطا در انظار عمومی درصورت ارتكاب علنی آن؛
3- داشتن زیركی و تیزهوشی و فراست؛ به طوری كه دروغگو را باور نكند و راستگویان را تكذیب ننماید.
 
بازخواست كارگزاران
رسول خدا(ص) پس از تعیین كارگزار، او را به طور دقیق تحت نظر قرار می‌داد تا مبادا از راه درست منحرف شود و اگر لغزشی هرچند كوچك مرتكب می‌شد او را بركنار می‌كرد؛ چنانكه درمورد "علاء بن حضرمی" چنین اتفاق افتاد. وقتی قبیله عبدالقیس با اعزام هیئتی به نزد رسول خدا(ص) از او شكایت كردند و خواستار عزل وی شدند، حضرت بلافاصله "أبان بن قیس" را جانشین علاء كرد. ابان از بزرگان و سران قریش بود و در جریان جنگ خیبر اسلام آورد و در همان جنگ شركت كرد. ماجرای اسلام آوردن او شنیدنی است:
وی درگذشته به كار تجارت میان مكه و شام مشغول بود. در یكی از سفرها با راهبی مسیحی به نام "یكاد" دیدار كرد. راهب در مورد خصوصیات پیامبر آخر الزمان برای او سخن گفت. ابان وقتی به مكه بازگشت این خصوصیات را در پیامبر(ص) یافت، از این رو مردم قبیله‌ی خود را جمع كرد و ماجرا را برایشان تعریف كرد. آنگاه به مدینه رفت و در آنجا اسلام آورد. پیامبر(ص) پیش از آنكه او را جانشین علاءبن حضرمی در بحرین كند وی را در رأس سریه‌ای به منطقه‌ی نجد اعزام كرد.
باتوجه به آنچه گذشت، می‌توان گفت كه پیامبر(ص)، كارگزاران خود را از میان افراد باسابقه و باتجربه انتخاب می‌كرد.
پیامبر(ص)، مردی از «قبیله‌ی ازد» را مأمور جمع‌آوری زكات كرد و پس از بازگشت او، به محاسبه اموال جمع آوری شده پرداخت. مرد ازدی گفت: این مقدار از آن شماست و این هم مال من است كه به من هدیه شده است. پیامبر(ص) از سخن او ناراحت شد و به اصحاب فرمود:
«این مرد چرا این گونه می‌گوید؟ ما او را به كار جمع آوری زكات كه از جانب خدا به عهده‌ی ما گذاشته شده، گماشتیم و وقتی بازگشت می‌گوید این مقدار به من هدیه شده است. اگر او در خانه‌ی پدر و مادرش می‌نشست، آیا درآن صورت هم مالی به او هدیه می‌شد؟».[4]
این سخنان هشدار و درسی برای كارگزاران دیگر بود.
البته تاریخ، نمونه‌های مخالف حكایت بالا را نیز در حافظه‌ی خود دارد. به طور مثال رسول خدا(ص) "عبدالله بن رواحه" را مسئول جمع آوری مالیات از ساكنان یهودی قلعه‌ی خیبر كرد. یهودیان كوشیدند مقداری از طلاجات زنانشان را به شخص "عبدالله به عنوان" رشوه بدهند تا او مراعات حال آنان را بكند؛ اما وی از این درخواست آنان برآشفت و به آن‌ها گفت: ای یهودیان! با اینكه شما از نظر من دشمن‌ترین مخلوقات خدا هستید، اما این مسئله مرا برآن نمی‌دارد كه در حق شما ظلمی روا دارم، و درمورد پیشنهاد رشوه‌ی شما هم بدانید كه آن مال، مال حرام و نامشروع است و ما آن را نمی‌خوریم.
یهودیان از این سخن عبدالله خوششان آمد و به عظمت اسلام كه چنین الگوهایی را ساخته است اقرار و اذعان كردند و گفتند:
«به وسیله‌ی اینها خداوند آسمان و زمین را برافراشته است».
رسول خدا(ص) تنها درصورتی شخصی را برای مسئولیت كارگزاری دولت اسلامی بر می‌گزید كه از صلاحیت او اطمینان حاصل كند و دارای تجربه و پختگی لازم بوده باشد.
مروری گذرا در زندگی علاء بن حضرمی نشان می‌دهد كه او از عناصر توانمند در دستگاه اداری پیامبر بود. وی از قدرت اقناع و تأثیرگذاری بالا كه از ویژگی های مهم یك كارگزار است برخوردار بود. زمانی كه رسول خدا(ص) او را به بحرین فرستاد "مندربن ساوی" - كارگزار حكومت ایران- حكمران آنجا بود. علاء با درایت سیاسی خود توانست او را به مصالحه برسر قدرت متقاعد سازد و این مصالحه را در جهت گسترش دین اسلام در آن سرزمین به كار گیرد؛ اما علی رغم این شایستگی و توانمندی، پیامبر او را به محض دریافت شكایت‌هایی ازمردم آن منطقه از مسئولیت بركنار كرد، زیرا كارگزار هر چند هم كه خوب باشد نخواهد توانست در فضای بدبینی و بی‌اعتمادی، اعمال حاكمیت كند.
رسول خدا(ص) در مسئله‌ی بازخواست فرمانداران خود، حتی به مسائل كوچك و پیش پا افتاده نیز توجه می‌كرد.
یك‌بار گروهی از مردم یمن نزد پیامبر آمدند و از طولانی بودن نمازهای كارگزار حضرت در آن منطقه یعنی معاذ بن جبل شكایت كردند. رسول خدا(ص) معاذ را مورد انتقاد قرار داد و فرمود:
«كسی كه نمازجماعت برپا می‌كند باید نمازش را سبك و سریع انجام دهد».
 
 
 
 
 


[1] . الاصابه، ج 4، ص212
[2] . همان، ج 5، ص264
[3] . نامه ها و پیمان های سیاسی حضرت محمد(ص)، ص257
[4] . القرشی، النظام السیاسی فی الاسلام، ص216



درباره وبلاگ
جدیدترین اخبار,دانلود نرم افزار و بازی کامپیوتر و موبایل,عکسهای زیبا وجذاب,ترفند,شعر,اس ام اس ,و مطالب جالب

از اینکه خودم هستم خوشحالم ، شاید کامل نباشم اما صادق ،
دوست داشتنی و خوشبختم . سعی نمیکنم کسی باشم که نیستم و تلاش نمیکنم که همه را تحت تاثیر قرار دهم .
من خودم هستم .
موضوعات
آخرین مطالب
نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
پیوندهای روزانه
صفحات جانبی
آمار سایت
تعداد بازدیدها : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
free counters
- - فروش انواع نوت بوک و قطعات رایانه ---
فال امروز

..
استخاره آنلاین با قرآن کریم



برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


دریافت كد گالری عكس در وب


بازی آنلاین


شارژ ایرانسل

دانلود

قالب وبلاگ

اخبار سینما

خرید پستی

خرید اینترنتی